'Ik vind dat burgers niet moeten zeiken', de Volkskrant

'Ik vind dat burgers niet moeten zeiken', de Volkskrant

Op het web: Ambtenaren Sites: www.lastvandeoverheid.nl www.lastvandeburger.nl Discussie: Alle grote politieke partijen willen de bureaucratie bestrijden. Thom de Graaf, oud-minister van Bestuurlijke Vernieuwing, richtte drie jaar geleden zelfs een site op waar burgers met hun klachten terecht kunnen. Maar ambtenaren kunnen sinds een half jaar ook klagen, over het hopeloze gedrag van burgers. Conclusie: Op beide sites staan verschillende voorbeelden van slecht functionerende ambtenaren en asociale burgers. Als het normaal blijft om ambtenaren af te snauwen en te kleineren, is er straks geen capabel mens te vinden die nog voor de overheid wil werken.

Ambtenaren zitten in de hoek waar de klappen vallen. Soms letterlijk, bij balies van de sociale dienst en de politie. Soms figuurlijk, in de verkiezingsprogramma's werd de bureaucratie aan de kaak gesteld.

Thom de Graaf, de voormalige minister van Bestuurlijke Vernieuwing, richtte daarom ruim drie jaar geleden de site lastvandeoverheid.nl op. Burgers kunnen op die site hun klachten over ambtenaren en overbodige regelgeving kwijt.

Hilarisch zijn de filmpjes op lastvandeoverheid.nl. Daarin zijn burgers te zien die proberen overheidsformulieren in te vullen. Dat lukt meestal niet. Op een aanvraagformulier voor een bouwvergunning komt bijvoorbeeld de term rechtspersoon voor. Maar, wat is een rechtspersoon? Willekeurige marktbezoekers antwoorden: 'Een rechts persoon!' of 'Iemand die rechtshandig is, toch?'

Toch zijn er nog wel organisaties die een lans voor de ambtenaar durven breken. Zo neemt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) het in haar recente rapportage 'Lerende overheid' op voor beleidsambtenaren. Ook de zelfverklaarde tegenhanger van de WRR, de Burgerlijke Raad voor het Regeringsbeleid (BRR), zette een tegenoffensief in. De BRR is een onafhankelijke organisatie die 'het denkwerk liever aan burgers zelf overlaat, en probeert die denkkracht via internettools te kanaliseren'. Een van de internettools die de BRR heeft ontwikkeld is de site lastvandeburger.nl, een forum waar ambtenaren kunnen klagen over het wangedrag van burgers.

Soms laten die ambtenaren duidelijk merken dat ze zelf ook burgers zijn. Zoals administratief medewerker hanna: 'Ik van dat de burgers niet zo moeten zeiken. Ze weten niet waar Ze weten niet waar ze het over hebben. Het zijn meestal gasten met een uitkering die onzin uitkramen.'

Maar er zijn ook meer aansprekende berichten op het forum te vinden. Zo schrijft Gerrit Veerman, politieagent bij het korps Holland Midden, een open brief aan de burgers van Nederland. 'U leert uw kinderen dat ik de boeman ben. Maar tegelijkertijd beschuldigt u mij dat ik de jeugd te zacht aanpak. U windt zich op als iemand in het verkeer de weg afsnijdt. Maar als ik u op hetzelfde vergrijp betrap, voelt u zich onterecht behandeld. U schreeuwt dat er wat tegen de criminaliteit ondernomen moet worden. Maar u wilt niet als getuige optreden of er op een andere manier mee lastig gevallen worden.'

Op de brief van agent Veerman volgen 74 reacties. Enkele zijn van collega's die Veermans klacht illustreren met mooie voorbeelden. Zo vertelt Blauw: 'Een aantal weken geleden rende ik 's nachts achter twee inbrekers aan. Ik schreeuwde: 'Halt, Politie!' Opeens gaat er een raam open: of ik even m’n kop wil houden. Nou, als ze de volgende keer daar inbreken zal ik eerst even m’n bakkie opdrinken. Trouwens, ik heb de inbrekers gevangen hoor.'

Diender zegt: 'De mensen willen niet begrijpen dat wij uitvoerders van wtten zijn die politici bedenken. Dankzij tekortschietende wetgeving moeten verdachten snel op straat worden gezet. Ik mag een winkelier niet waarschuwen dat hij een notoire dief binnenhaalt in zijn bedrijf, vanwege de privacywetgeving.'

Wildplassen
Op het forum van lastvandeburger.nl zijn overigens wel burgers te vinden die dat best begrijpen. Zo schrijft Een Burger: 'Ik kan me de frustratie goed voorstellen. Het is jammer dat er zo op de politie wordt gereageerd. Ook ik baal als ik een bon krijg, maar de regels zijn niet door de politie bepaald. De politie voert alleen maar uit wat wij zelf, via de politiek, besloten hebben.'

Maar er zijn ook veel burgers op het forum die de brief van agent Veerman minder makkelijk ter harte nemen. Zij repliceren met voorbeelden van disfunctionerende politieagenten, die kleine overtredingen wel aanpakken, maar niet thuis geven als er iets ergs gebeurt. Zo kwam de politie niet toen assienl, die in de horeca werkt, hen belde voor een grote vechtpartij, maar stonden ze wat later wel voor de deur om jongens te bekeuren voor wildplassen.

Kleine keffers
W. Gerritsen heft ook zo'n voorbeeld: 'Onze buurtagent is bang voor honden en wreekt dit door oude dametjes met kleine keffers te beboeten, maar de goede man vlucht zo gauw hij een grote hond ziet. En toen wij hem vroegen wat te doen aan de heling die bij ons op straat plaatsvindt deinsde hij terug met de opmerking: 'Ja maar dat zijn criminelen!''

Veelvoorkomend is de opmerking: 'Een ambtenaar is een civil servant, hij is er om ons te dienen en moet dus niet zeuren: ga dan wat anders doen.'

Mensen die dit schrijven realiseren zich blijkbaar niet welke consequentie dit heeft. Als alle ambtenaren die het niet prettig vinden om toegeschreeuwd te worden maar iets anders zouden gaan doen, blijft er dan nog wel een goed ambtenaar over?

De BRR schreef onlangs een tussenrapportage over lastvandeburger.nl. Het stuk is terug te lezen op de site zelf. Op de voorpagina staat groot de conclusie: 'Veel ambtenaren en politici worden in hun werk gehinderd door onduidelijke, niet constructieve burgers met tegenstrijdige belangen. Zij worden vaak op de kast gejaagd.' En dan een montere aansporing: 'Dit kan anders!'